Pociągi legendy

Tytułem wstępu
Słynne pociągi zawsze kojarzą się z nazwą "Orient Express". Trzeba przyznać, że niewiele pociągów może poszczycić się równie bogatą literaturą, ikonografią czy filmografią co ów "król pociągów - pociąg królów". Zapewne duży wpływ na niesłabnącą popularność Orient Expressu ma fakt, że był to pierwszy pociąg umożliwiający wyjątkowy standard podróżowania: nocleg w wagonach sypialnych, relaks w wagonach klubowych i barowych, oraz doskonałe posiłki w wagonach restauracyjnych. Wyjątkowa była również niezwykle długa trasa, łącząca krańce Europy, Paryż-Istanbuł. Garnitur słynnych pasażerów - polityków, gwiazd estrady, monarchów, a także udział pociągu, lub jego wagonów w słynnych wydarzeniach (takich jak np. podpisanie kapitulacji Niemiec wobec Francji w I Wojnie Światowej, a następnie... kapitulacji Francji wobec Niemiec podczas II Wojny Światowej... w tym samym wagonie) podtrzymywał i utrwalał legendę Orient Expressu.
Wciąż jednak mało osób wie, że ów słynny Orient Express przez wiele lat regularnie kursował do Warszawy, nawet w latach powojennych, aż do 1954 roku.

Monopolista CIWL
Wyjątkowy udział w stworzeniu i kursowaniu wielu słynnych pociągów miała firma Międzynarodowe Towarzystwo Wagonów Sypialnych i Restauracyjnych (C.I.W.L). Dzięki wieloletniemu monopolowi na prowadzenie wagonów sypialnych i restauracyjnych w liczących się połączeniach międzynarodowych, brak konkurencji w postaci połączeń lotniczych czy autokarowych, firma ta miała nieskrępowane możliwości rozwoju.

Perełki kolei polskich
Polskie pociągi i polska kolej, ze względu na geograficzne i polityczne położenie Polski oraz historyczne uwarunkowania, nie mogły poszczycić się wieloma osiągnięciami. Rozwój hamowała konieczność scalania kolei po zaborcach, następnie trudy odbudowy po obu wojnach światowych. Socjalistyczna gospodarka utrudniała rozwój, narzucała  zakupy lokomotyw w ZRRR czy Rumunii i
wstrzymując przez to rozwój polskich konstrukcji.
Słynna przedwojenna LuxTorpeda obsługująca trasę Kraków-Zakopane szybciej, niż współczesne pociągi w latach dziewięćdziesiątych, Strzała Bałtyku z Warszawy do Gdyni i Helu czy Latający Wilnianin z Warszawy do Wilna, doskonałe konstrukcje parowozów czy lokomotyw spalinowych, to jeden z wielu przykładów na to, że pomimo wspomnianych trudności i ograniczeń, również polska kolej miała się czym pochwalić.

Nie tylko pociąg jest legendą
Niekiedy legenda związana jest z samą linią kolejową, przez co słynne stają się również kursujące po niej pociągi. Doskonałym przykładem jest Kolej Transsyberyjska, łącząca Moskwę z Władywostokiem. Miano legendy zdobywa czasem określona seria lokomotywy czy wagonu silnikowego (jak LuxTorpeda), czy elektrycznego zespołu trakcyjnego, jak na przykład TGV - francuskiego pociągu dużej prędkości. Czasami do historii przechodzi grupa pociągów kursująca po określonej trasie - jak na przykład pociągi Berlin-Warszawa-Express, czyli BWE, łączące Warszawę z Berlinem.

Pociągi legendy dzisiaj
Każda epoka ma swoje legendarne pociągi. Postępujący rozwój transportu lotniczego coraz bardziej ogranicza jednak odległości pokonywane przez pociągi. Wymuszają to ceny biletów, dużo niższe na przelot samolotem, niż przejazd pociągiem (oczywiście dużo dłuższy) w tej samej relacji. Wiele europejskich zarządów kolejowych likwiduje bądź poważnie ogranicza kursowanie pociągów nocnych. Tradycyjne składy wagonowe zamieniają się w elektryczne zespoły trakcyjne. Bezprzedziałowe, z lotniczym układem siedzeń. Coraz więcej wagonów uniemożliwia tradycyjne pożegnanie z odprowadzającymi nas do pociągu. Nie możemy pomachać odprowadzającym przez otwarte okna, ze względu na małe lufciki, dostosowane do klimatyzacji, lub całkowicie zamknięte okna w pociągach wielkiej prędkości. Ale nawet lata współczesne kreują pociągi-legendy. Kursujące cały czas pociągi kolei rosyjskich Moskwa-Paryż i Moskwa-Nicea należą do najdłuższych europejskich międzynarodowych połączeń kolejowych. W Polsce na miano współczesnego pociągu-legendy z pewnością zasłużył EuroNight Jan Kiepura (obecnie nie kursuje) łączący Warszawę w różnych relacjach z Brukselą, Kolonią czy Amsterdamem i prowadzący nowoczesne wagony sypialne, z miejscami do leżenia, restauracyjne czy sliperetki. 

Przedstawienie i opisanie pociągów-legend w jednym artykule, jeśli nie ma przybrać skrótowej formuły tabloidowej, ze względu na obszerną treść i materiał ilustracyjny, wymaga podziału na szereg odrębnych artykułów. Poniżej znajduje się ich zestawienie.


Więcej o pociągach-legendach tutaj:

  • Orient Express w Polsce - tutaj
  • Orient Express - tutaj
  • Balt Orient Express w Polsce (w przygotowaniu)
  • Nord Express w Polsce tutaj
  • Słynne pociągi w Polsce - tutaj
  • Słynne pociągi w Europie (w przygotowaniu)
  • Słynne pociągi C.I.W.L - tutaj
  • Słynne pociągi turystyczne w Europie (w przygotowaniu)
      • Słynne trasy kolejowe w Europie (w przygotowaniu)

        Przedsiębiorstwa
      • C.I.W.L.(T) Międzynarodowe Towarzystwo Wagonów Sypialnych i (i Turystyki) - tutaj
      • Mitropa - MITteleuROPäische Schlafwagen - und Speisewagen Aktiengesellschaft - Środkowoeropejska Spółka Wagonów Sypialnych i Restauracyjnych - tutaj
      • ORBIS i WARS - Przedsiębiorstwo Wagonów Sypialnych i Restauracyjnych

        Piotr Salecki

Bibliografia i źródła

  • Świat Kolei, czasopismo
  • Koleje Małe i Duże, czasopismo
  • Koleje Dawniej i Dziś, czasopismo
  • forum.modelarstwo.info
  • forumkolejowe.pl
  • Wikipedia
  • Urzędowe i Sieciowe Rozkłady Jazdy Pociągów 1925-1990
  • Thomas Cook International Timetable
  • Berlin-Warszawa-Express, Andrzej Etmanowicz
  • Orient Express, Werner Solch
  • Orient Express, Heike Schiller, Luca Siermann
  • Orient Express a personal jouney, James B. Sherwood
  • Orient Express Zug der Traume, Constantin Parwulesco
  • 100 jahre Orient Express, Jean des Cars, Jean-Paul Caracalla
  • Orient Express Ostende, Cologne, Wien, Subotica, Constantinople, Graham Greene
  • Orient Express, E.H. Cookride
  • Luxury Trains of The world, Geoffrey Freeman Allen
  • Orient Express, Michael Barsley
  • L`Orient-Express, Edmond About
  • De Grossen Salonwagen (wyd. Edmond)
  • The Belle Epoque of The Orient Express, M. Wiesenthal
  • Pullmans of the Venice Simplon Orient Express, Shirley Sherwood
  • Venice Simplon Orient Express, Shirley Sherwood
  • History of The Trains de Luxe from the Orient Eksperess to the TEE, Geoge Behrend
  • 75 jahre Mitropa, Albert Muhl
      • Speisewagen in Deutschland, Albert Muhl
      • Schlafwagen in Deutschland, Albert Muhl
      • Reisen in Luxuszugen (Voyager en Trains de Luxe), Albert Muchl, Jurgen Klein
      • 125 Jahre Internationale Schlafwagen-Gesellschaft, Albert Much, Jurgen Klein
      • Gesichte der Luxusrzuge, Geogre Behrend, Orell Fussli
      • Luxury Trains for the Orient Express to TGV, George Behrend
      • Dampfromantik in der Schweiz - Andreas Wolfensberger, Werner Frei
      • Eisenbahnferien in der Schweiz, George Behrend
      • Le Campagnie Internationale des Wagons-Lits a 75 ans. Robert Commault
      • Georges Nagelmackers, Roger Commault
      • Rheingold - Luxusszug durch funf Jahrzeehute, Fredhelm Ernst
      • Romantic Railways, Kenneth Westcott-Jones
      • Great Trains of The Wolrld, Patrick Whitehouse
      • God and the State Railways, Peter Ustinow
      • Schlaf - und Speisewagen der Eisenbahn, Walter Brandt
      • The Royal Trains, Ellis. C. Hamilton
      • Etat Numerique C.I.W.L. (I), Jean Paul Lepage
      • Les voitures Pullman 4001/4030 de la C.I.W.L., J. P. Lepage
      • Les voitures lits type Y de la C.I.W.L., Jean Paul Lepage
      • Les voitures lits LX de la C.I.W.L., Jean Paul Lepage
      • Orient Express w Polsce, Piotr Salecki
      • Artykuły i opracowania różne, Andrzej Etmanowicz
      • Artykuły i opracowania różne, Andrzej Massel